ساعات کار : همه روزه ساعت 6:30 الی 22

Slider
ناباروری و راه های درمان آن

ناباروری (Infertility)

ناباروری ناتوانی در باردار شدن است و هنگامی تشخیص داده می شود که یک زوج پس از 12 ماه موفق به بچه دار شدن نشوند. همچنین زمانی که خانم باردار می شود ولی قادر به اتمام موفق بارداری نیست نابارور است و این حالت سقط جنین یا miscarriage  نام دارد.

ناباروری در حدود 10-15 % از زوجین آمریکایی وجود دارد. حدود یک سوم موارد مربوط به مشکلات زنان، یک سوم مربوط به مشکلات مردان و مابقی به هر دو مورد مرتبط است.

باروری به زمان بندی مناسب و فاکتور های زیادی بستگی دارد. هورمون هایی که توسط غددی مانند هیپوتالاموس، هیپوفیز، غده تیروئید ، تخمدان زنان و بیضه ی مردان تولید می شوند، نقش مهمی در کنترل و تنظیم تولید مثل دارند. 

برای اینکه در یک خانم بارداری موفق اتفاق بیفتد باید یک تخمک از یکی از تخمدان های او آزاد شود. زنان با تعداد ثابتی تخمک (oocyte) متولد می شوند  که هر یک در حفره ای پر از مایع به نام فولیکول در تخمدان قرار دارند. هنگام تولد، 2-1میلیون فولیکول وجود دارد ولی در زمان بلوغ اکثر آنها از بین می روند

و حدود 200 هزار تا 400 هزار فولیکول باقی می ماند. در طول سال های باروری یک  خانم، تعداد چند صد هزار تخمک باقی مانده کاهش می یابد  و  به حدود 400 تخمک بالغ ازاد شده و حدود یک عدد در هر ماه می رسد.  پس از آغاز سیکل قاعدگی،  follicle-stimulating hormone (FSH) باعث بلوغ چند فولیکول می شود، با این حال تنها یکی باقی می ماند. در طول این مدت تولید استرادیول افزایش می یابد و مقدار آن در روز 14 سیکل، به حداکثر می رسد و سبب ضخیم شدن جدار رحم  و تولید هورمون های GnRH،  luteinizing hormone (LH), FSH می شود. مجموع اثرات این هورمون ها منجر به آزادسازی یک تخمک از یک فولیکول بالغ  و آغاز فرآیند تخمک گذاری می شود.

تخمک رها شده به سمت لوله های فالوپ رحم حرکت کرده و توسط اسپرم مرد بارور می گردد. سلول تخم تشکیل شده به سمت رحم حرکت کرده و در جدار ضخیم شده ی رحم یا آندومتر لانه گزینی صورت می گیرد.  با رشد سلول تخم، جفت تشکیل می شود که تغذیه ی جنین را در طول دوران بارداری به عهده دارد. مشکلات مربوط به باروری می تواند به یک یا چند مورد از فرایندهای مذکور مرتبط باشد. برخی از علل ناباروری به سادگی تشخیص داده می شوند ولی برخی دیگر پیچیده تر هستند.

 

علل ناباروری

سن در ناباروری نقش مهمی را ایفا می کند به ویژه از زمانی که زوجین بچه دار شدن را تا دهه های 30 و 40 زندگی به تعویق می اندازند.

حداکثر باروری برای زنان در اوایل دهه 20 زندگی است و تا 35 سالگی به تدریج کاهش می یابد و پس از 40 سالگی این کاهش چشمگیر تر است. وقتی که زنان به سن یائسگی می رسند تعداد تخمک ها و عملکرد آنها به شدت کاهش می یابد.

در مردان با افزایش سن، تعداد اسپرم و تحرک آن کاهش یافته و شانس باروری کاهش می یابد. سایر مشکلات مرتبط با سن در مردان عبارتند از: کاهش تستوسترون و مشکلات مربوط به پروستات، انزال و نعوظ.

علاوه بر سن، سایر عواملی که می توانند باروری در زنان و مردان را تحت تاثیر قرار دهند عبارتند از:

  • بیماری های زمینه ای مانند دیابت
  • سبک زندگی نامناسب مانند مصرف سیگار، الکل و یا مواد مخدر
  • اضافه وزن
  • مواجهه با سموم و مواد شیمیایی
  • ورزش بیش از حد

اگرچه علل دقیق ناباروری مشخص نیستند ولی چند مشکل رایج عبارتند از: شرایطی که آزادسازی تخمک و به عبارتی تخمک گذاری و یا حرکت اسپرم، بارورسازی تخمک یا لانه گزینی تخمک بارور شده را تحت تاثیر قرار می دهند.

ناباروری در زنان ممکن است به یکی از علل زیر  ایجاد شود:

  • بیماری التهابی لگن (PID) و انسداد لوله های فالوپ در اثر ابتلا به بیماریهای مقاربتی
  • غیر طبیعی بودن سطح هورمون هایی مانند FSH, LH و استروژن
  • سندرم تخمدان پلی سیستیک (PCOS) که در آزادسازی تخمک اختلال ایجاد می کند.
  • ناکارآمدی اولیه تخمدان (POI)
  • رشد فیبروئیدها در رحم
  • اندومتریوز
  • بیماری های خود ایمنی مانند سندرم آنتی فسفولیپید
  • کم کاری تیروئید
  • بیماری سلیاک

 ناباروری در مردان ممکن است به یکی از علل زیر  ایجاد شود:

  • اختلال نعوظ
  • مشکلات مرتبط با اسپرم مانند کاهش تعداد، کاهش حرکت، تجمع اسپرم ها به گونه ای که قادر به حرکت به سمت تخمک نباشند و اشکال در شکل اسپرم
  • عدم تعادل بین هورمون هایی مانند تستوسترون و FSH, LH
  • بزرگ شدن عروق اطراف بیضه ها (واریکوسل)
  • انسدادهایی که مانع از آزادسازی اسپرم هنگام انزال می شود.
  • عفونت هایی مانند اوریون که می تواند منجر به التهاب بیضه ها شود.
  • آسیب به یک یا هر دو بیضه
  • بیماری حاد یا تب طولانی مدت
  • مواجهه بیضه ها با حرارت شدید
  • سندرم کلاین فیلتر

تست های ناباروری گاهی پیچیده، گران قیمت و وقت گیر هستند و مرد و زن هر دو باید معاینات فیزیکی، آزمایش خون و فرآیندهای تصویر برداری مانند اولتراسوند را پشت سر گذارند تا علت ناباروری تشخیص داده شود.

تست های ناباروری

تست های مربوط به زنان

ارزیابی اولیه شامل سابقه خانوادگی بیمار و انجام معاینات فیزیکی است. بررسی اولیه معمولا با ارزیابی توان تخمک گذاری خانم آغاز می شود.

بررسی تخمک گذاری در منزل

  • استفاده از کیت های بررسی تخمک گذاری که افزایش هورمون LH در نمونه ادرار صبحگاهی یک تا دو روز قبل از تخمک گذاری را نشان می دهد.
  • اندازه گیری دمای پایه بدن ((BBT: استفاده از ترمومتر خاص که دمای بین 96 تا 100 درجه فانهایت را به منظور تشخیص روزهای تخمک گذاری اندازه می گیرد. دمای پایه بدن ، بلافاصله قبل از تخمک گذاری کاهش و در هنگام تخمک گذاری افزایش می یابد و این افزایش تا سه روز ادامه دارد. از آنجایی که اسپرم تا 5 روز در مجرای تناسلی زنان دارای عملکرد است، مناسب ترین زمان باروری 48 ساعت قبل از تخمک گذاری است. این روش 100 % قابل اعتماد نیست ولی ارزان و ساده است.
  • بررسی ترشحات واژن که البته دارای خطا نیز می باشد: قبل از تخمک گذاری موکوس با حالت کشسانی، شفاف و لغزنده محیط مناسبی برای حرکت اسپرم ایجاد می کند. وقتی موکوس بین انگشت شست و اشاره به صورت لایه نازک با طول حدود 2 تا 3 اینچ است زمان تخمک گذاری نزدیک می باشد. اگر لایه نازک روی اسلاید شیشه ای قرار گیرد، در طول تخمک گذاری ظاهر سرخس مانند مشاهده می شود (fern test). پس از تخمک گذادری ظاهر سرخس مانند دیده نمی شود زیرا موکوس ضخیم شده و برای حرکت اسپرم مناسب نیست.

 

تست های آزمایشگاهی:

جهت سنجش سطح هورمون هایی که می توانند علل ناباروری را تعیین کنند که عبارتند از:

از انجایی که تغیییر در عملکرد هیپوفیز و تیروئید نیز می تواند روی  سیکل قاعدگی و تخمک گذاری تاثیر بگذارد، آزمایش خون جهت سنجش عملکرد تیروئید مانند TSH و یا Free T4 و یا استروئید هایی مانند تستوسترون و  DHEA-Sنیز می توانند مفید باشد.

تصویر برداری:

تکنیک های تصویر برداری می توانند برای تشخیص مشکلاتی که ماتع از باروری یا حفظ بارداری می شوند به کار روند. Fiber-optic endoscopy, x-rays و سونوگرافی برای تشخیص رشد غیر طبیعی ( مانند فیبروم، پولیپ، آبسه و تومور) ، چسبندگی جدار رحم و عفونت به کار می روند.

تست های مربوط به مردان

در مورد مردان، ارزیابی ناباروری شامل تاریخچه ی پزشکی و معاینه فیزیکی جهت تشخیص ناهنجاریهاست. در برخی موارد بررسی از طریق trans-rectal ultrasound (TRUS)

جهت شناسایی ناهنجاری های خاص مانند انسدادهایی که مانع آزاد سازی اسپرم در حین انزال می شوند، انجام می شود. فقدان اسپرم یا آزواسپرمی هم ممکن است تشخیص داده شود.

تست های آزمایشگاهی:

  • Semen analysis: آنالیز اسپرم تست اولیه جهت بررسی ناباروری در مردان است. جمع آوری و بررسی سریع نمونه می تواند در تعیین اینکه آیا در تعداد، شکل و یا حرکت اسپرم نقص وجود دارد یا خیر مفید باشد.
  • آزمایش های خون که می توانند برای ارزیابی سطح هورمون ها به کار روند عبارتند از:
  • بیوپسی: در برخی موارد بیوپسی از بافت بیضه می تواند در تشخیص مشکلات ناباروری مانند تولید اسپرم، رشد غیر طبیعی بافت و یا تومور به کار رود.

درمان:

درمان ناباروری بستگی به فاکتورهایی دارد که عبارتند از: مدت زمانی که زوجین قصد بچه دار شدن دارند، سن و سلامت زوجین، علت ناباروری و روش درمانی که توسط زوجین ترجیح داده می شود.

روند درمان ممکن است از طریق ویزیت توسط متخصص زنان، ارولوژیست متخصص در ناباروری (آندرولوژی)، متخصص تولید مثل یا در کلینیک ناباروری آغاز شود. طرح درمان ناباروری ممکن است تغییر در تغذیه، سبک زندگی و فاکتورهای محیطی مرتبط با مرد و زن هر دو را شامل شود. اگرچه تمام موارد ناباروری قابل درمان نیستند ولی با روش های درمانی موجود حدود 85 تا 90 % موارد با موفقیت درمان می شوند. بسته به نوع مشکل و تشخیص، یک یا چند مورد از روش های درمانی زیر مورد استفاده قرار می گیرد:

  • درمان دارویی به منظور افزایش تعداد اسپرم در مورد و یا داروهای محرک تخمک گذاری در زن
  • جراحی: به عنوان مثال در مردان به منظور رفع انسدادی که مانع از حرکت اسپرم در مجاری و لوله ها می شود و در زنان برداشتن زوائدی مانند پولیپ ها یا فیبروئیدها
  • Intra-uterine insemination (IUI): قرار دادن مستقیم اسپرم در مجاری تناسلی زن در زمان نزدیک به تخمک گذاری

Assisted reproductive technologies (ART): این روشها شامل واکنش اسپرم و تخمک در آزمایشگاه و بازگرداندن سلول تخم درون رحم زن می باشد. مورد متداول در این گروه از روشها in vitro fertilization (IVF) می باشد.


آزمایشگاه در اصفهان- آزمایشگاه تشخیص طبی ، پاتولوژی و سیتولوژی دکتر فولادی اصفهان

 تلفن تماس: 32232910-031

آدرس سایت آزمایشگاه :

www.Fooladilab.ir

ناباروری

ناباروری

ناباروری