بیماریهای التهابی روده - IBD

بیماریهای التهابی روده (IBD)
IBD گروهی از بیماریها هستند که با التهاب و آسیب در بافت سیستم گوارش شناخته می شوند. شدت این بیماری ها از فردی به فرد دیگر و در طول یک دوره زمانی متغیر است. ممکن است زمانی بیماری فعال باشد و گاهی فروکش نموده و التیام یابد. در طول بیماری فعال، بیمار ممکن است دچار اسهال خونی یا آبکی، دردهای شکمی، کاهش وزن و یا تب شود. علت بیماری ناشناخته است ولی برخی شواهد حاکی از تقابل پیچیده ی چندین فاکتور مانند استعداد ژنتیکی و وجود میکروب هایی در دستگاه گوارش است که موجب تحریک پاسخ ایمنی غیر طبیعی بدن می شوند.
شایع ترین بیماری های التهابی روده، کرون و کولیت اوسراتیو هستند. IBD هر دو جنس را مبتلا می سازد ولی کولیت اولسراتیو بیشتر در مردان و بیماری کرون در زنان شایع تر است. هر دو نوع IBD در هر سنی می توانند فرد را مبتلا سازند ولی اکثر بیماران ابتدا در سنین 14 تا 24 سالگی و تعداد کمتری در سنین 50 تا 70 سالگی تشخیص داده می شوند. در افرادی که به یکی از این بیماری ها در سنین جوانی مبتلا می شوند، ریسک ابتلا به سرطان کولون در سنین بالاتر افزایش می یابد.


بیماری کرون می تواند هر بخشی از دستگاه گوارش از دهان تا مقعد را درگیر کند ولی عمدتا قسمت پایانی روده کوچک (ایلئوم) و یاکولون (روده بزرگ) را گرفتار می سازد. ممکن است التهاب به بخشهای عمیق بافت روده نفوذ کرده و زخم یا فیستول تشکیل دهد. این فیستول ها به منزله ی تونل هایی هستند که از طریق آنها مواد زائد روده به سایر نواحی راه می یابند. از دیگر عوارض بیماری کرون می توان به انسداد روده، کم خونی ناشی از خونریزی بافت روده و عفونت اشاره نمود. گفته می شود حدود دو سوم تا سه چهارم بیماران مبتلا به کرون نهایتا جهت برداشتن قسمت های آسییب دیده روده و فیستول ها به جراحی نیاز خواهند یافت.
کولیت اولسراتیو عمدتا پوشش سطحی کولون را درگیر می کند. اگرچه علائم این بیماری ممکن است شبیه بیماری کرون باشد ولی در کولیت اولسراتیو بیشتر الهاب بافتی وجود دارد تا تشکیل patch . التهاب معمولا از مقعد شروع می شود و به کولون می رسد. اسهال خونی در کولیت اولسراتیو شایع تر است. جدی ترین عارضه کولیت اولسراتیو toxic megacolon است. یک عارضه نسبتا نادر که در آن بخشی از روده فلج می شود و مواد زائد نمی توانند از آن قسمت خارج شده و تجمع می یابند. این مساله موجب دردهای شکمی، تب و ضعف می شود و اگر درمان نشود می تواند منجر به مرگ شود. بیمارانی که دچار این عارضه می شوند برای برداشتن بخش آسیب دیده روده نیاز به جراحی دارند.
علائم و نشانه های بیماری کرون و کولیت اولسراتیو شبیهند و با هم همپوشانی دارند و این باعث می شود که تشخیص و تمایز این دو بیماری مشکل باشد. وقتی بیماری فعال است معمولا علائم شدیدتر و در زمان relapse بیماری علائم خفیف ترهستند.
شایع ترین علائم عبارتند از:

  • کرامپ و دردهای شکمی
  • اسهال مداوم
  • خونریزی از رکتوم (خون در مدفوع)
  • کاهش اشتها و کاهش وزن بدون دلیل

علائمی که شیوع کمتری دارند عبارتند از:

  • تب
  • خستگی
  • کم خونی (آنمی)
  • درد مفاصل
  • راشهای پوستی
  • در کودکان نارسایی و تاخیر در رشد

تستهای تشخیصی
تست های آزمایشگاهی:

اگرچه یک تست آزمایشگاهی خاص برای تشخیص IBD وجود ندارد ولی تست های آزمایشگاهی می توانند به تشخیص کمک زیادی نمایند. البته ممکن است علاوه بر تست های آزمایشگاهی، از عکس برداری با اشعه ایکس یا سی تی اسکن نیز استفاده شود.
برخی از تست هایی که در ابتدا با توجه به شرح حال بیمار و علائمی از قبیل اسهال ودردهای شکمی انجام می شوند عبارتند از:

  • CBC برای بررسی آنمی
  • CMP (پنل متابولیک جامع) جهت بررسی وضعیت سلامت عمومی بیمار
  • تست OB یا FIT جهت بررسی وجود خون در مدفوع
  • CRP برای بررسی التهاب: این تست ممکن است در مراحل بعد برای افتراق IBD از IBS (سندرم روده تحریک پذیر) یا برای مانیتورینگ بیمار طی درمان به کار رود.
  • ESR برای بررسی التهاب (به ویژه اگر تست CRP انجام نشود)

 

همزمان یا در مراحل بعد ممکن است پزشک تستهایی را جهت افتراق IBD از سایر بیماری هایی که علائم مشابه دارند مانند اسهال، در شکمی و ... درخواست نماید. سایر علل ایجاد کولیت و علائم مشابه عبارتند از:

عفونت های ویروسی، باکتریایی، انگلی ، سرطان کولون و سایر بیماری های مزمن مانند سلیاک.

برخی از تست هایی که برای رد سایر عوامل به کار می روند عبارتند از:

  • کشت مدفوع یا پنل پاتوژن های دستگاه گوارش جهت بررسی عفونت دستگاه گوارش
  • آزمایش مستقیم مدفوع جهت ارزیابی انگلها
  • CMV : بررسی از نظر وجود سایتومگالو ویروس
  • کلستریدیوم دیفیسل: برای بررسی وجود سم این باکتری که می تواند در دستگاه گوارش رشد کند و یا پس از درمان با آنتی بیوتیک به وجود آید.
  • آنتی TTG و سایر تست های مربوط به بیماری سلیاک

اگر پزشک شک کند که بیمار قادر به جذب و هضم مواد غذایی نیست (سوء جذب) ممکن است تست های زیر را درخواست کند:

  • تست های مربوط به فقر آهن ازقبیل آهن، TIBC و فریتین
  • سطح ویتامین B12
  • سطح آلبومین

اگر وجود عفونت یا بیماری هایی مانند سلیاک رد شود تست های دیگری برای کمک به تشخیص انجام می شوند که عبارتند از:

  • WBC Stool: وجود گلبول سفید در مدفوع که نشان دهنده التهاب در دستگاه گوارش است.
  • کالپروتکتین و لاکتوفرین: موادی هستند که توسط گلبول های سفید آزاد می شوند و در التهاب یافت می شوند و با شدت بیماری مرتبطند.

اگر تستهای اولیه حاکی از ابتلای فرد به IBD باشد، پزشک تستها و آنتی بادیهایی را درخواست می کند که در خون بیماران مبتلا وجود دارد. و برخی از این تست ها نیز برای تمایز کولیت اولسراتیو از بیماری کرون به کار می روند. برخی از آنها عبارتند از:

  • (Perinuclear anti-neutrophil cytoplasmic antibody) pANCA: بیشتر در کولیت اولسراتیو وجود دارد.
  • (Saccharomyces cerevisiae antibodies) ASCA (IgG&IgA): اغلب در بیماری کرون مثبت است. ASCA IgG در 60-70 % بیماران مبتلا به کرون و 10-15 % بیماران مبتلا به کولیت اولسراتیو وجود دارد. ASCA IgA در 35% موارد کرون و کمتر از 1% موارد کولیت اولسراتیو وجوددارد.
  • (Clostridium species antibodies) Anti-CBir1 : در حدود 55% موارد کرون و 10% موارد کولیت وجود دارد.
  • (Escherichia coli antibodies) Anti-Omp C: با بیماری کرون پیشرونده مرتبط است و در حدود 50% موارد کرون و 5-10 % موارد کولیت دیده می شود.
  • (Pseudomonas fluorescens antibodies) Anti-I-2: در 55 % موارد کرون و 10% موارد کولیت مثبت می شود.

در نهایت بیوپسی می تواند وجود IBD را محرز نماید. نمونه طی کولونوسکوپی برداشته شده و توسط پاتولوژیست مورد بررسی قرار می گیرد. بیوپسی به عنوان استاندارد طلایی تشخیص IBD می باشد.

درمان:
درمان IBD در جهت کاهش التهاب، بهبود علائم مانند درد و اسهال، کنترل بیماری و بهبود قسمت های آسیب دیده، شناخت عوارض بیماری و جایگزینی کمبودهای مواد مغذی انجام می شود.
افراد مبتلا به IBD باید مرتبا تحت نظر پزشک معالج خود باشند. تغییر در سبک زندگی مانند نوع تغذیه، استراحت و کاهش استرس می تواند تا حد زیادی به بهبود بیماران کمک کند . اگرچه نمی تواند مانع فاز فعال بیماری شود.
درمان علائم حاد با تعدادی از داروها انجام می شود ولی مدت درمان به دلیل عوارض جانبی داروها نمی تواند طولانی مدت باشد. داروهایی مانند کورتیکواستروئیدها، داروهای ضد التهاب و داروهای سرکوب گر سیستم ایمنی و نیز داروهای بیولوژیک مانند TNF- α و یا پروبیوتیک ها برای بهبود بالانس باکتری ها در دستگاه گوارش ممکن است تجویز شوند.
در مورد این بیماران ممکن است یک یا چند عمل جراحی جهت برداشتن قسمت های آسیب دیده دستگاه گوارش و پیشگیری از سرطان کولون در طول زندگی آنها لازم باشد


آزمایشگاه در اصفهان- آزمایشگاه تشخیص طبی ، پاتولوژی و سیتولوژی دکتر فولادی اصفهان

 تلفن تماس: 32232910-031

آدرس سایت آزمایشگاه :

www.Fooladilab.ir

بیماریهای التهابی روده - IBD

بیماریهای التهابی روده - IBD

بیماریهای التهابی روده - IBD