بیو مارکرهای مراحل اولیه بیماری آلزایمر
بیماری آلزایمر در حال حاضر یک چالش مهم جهانی است و به نظر می رسد شیوع آن در حال افزایش است. درمانی ندارد و تشخیص زود هنگام آن در managing بیماری تعیین کننده است. از آنجایی که تشخیص بالینی به ویژه در مراحل اولیه دشوار است، استفاده از آنالیز بیومارکرها در CFS بیماران به عنوان ابزار تشخیصی در حال افزایش است. آنالیز پپتیدهای بتا آمیلوئید I-40 و I-42 همراه با توتال tau (p-tau) به طور چشمگیری می تواند به تشخیص زودرس بیماری آلزایمر کمک کند. این مارکرهای نورولوژیک می توانند با دقت، تکرارپذیری و مستقل از اثرات ماتریکس با استفاده از نسل جدیدی از الایزا بر اساس capture antibodies اندازه گیری شوند.
بیماری آلزایمر
بیماری آلزایمر اولین بار در دهه 1960 توصیف شد و 60 تا 70% از متداول ترین علل دمانس (dementia) در افراد مسن است. خطر ابتلا به آن به ازای هر 5 سال پس از سن 65 سالگی دو برابر می شود و 30% از افراد بالای 90 سال از این بیماری رنج می برند. برخلاف نوع وابسته به سن، فرم اسپورادیک آلزایمر، فرم فامیلی ژنتیکی می تواند در افراد بالغ از 30 سالگی آغاز شود.
دوره بیماری به سه فاز متوالی تقسیم می شود: مرحله pre-clinical و مرحله نقص شناختی ملایم (MCI) و مرحله دمانس. بیماران معمولاً به خاطر مشکل در یادگیری و اختلال در حافظه کوتاه مدت به نورولوژیست مراجعه می کنند. پس از آن عملکرد شناختی به صورت پیش رونده کاهش می یابد. در مرحله میانی بیماران برای اداره زندگی روزمره تقلا می کنند. بیماران دچار گیجی می شوند و از توهم رنج می برند. در مرحله نهایی، بیماران شکننده و نحیف می شوند. به مراقبت و حمایت دائمی نیاز دارند و در خوردن و بلع هم مشکل پیدا می کنند. به طور متوسط امید به زندگی پس از شروع علائم 7 تا 10 سال است.


ویژگی های پاتولوژیک
بیماری آلزایمر از نظر پاتالوژیک با تشکیل رسوب در جسم سلول عصبی و انتهاهای سلول های عصبی همراه است. رسوب داخل سلولی (در هم پیچیدگی نوروفیبریلاری) شامل پروتئین های فسفریله tau (p-tau) است که رشته های فیبری درهم پیچیده تشکیل می دهد. رسوب خارج سلولی (پلاکهای نوروتیک) اغلب شامل پپتیدهای AβI-40 و AβI-42 است که محصولات پروتئین ساز آمیلوئید متصل به غشاء را تجزیه می کند. عملکرد فیزیولوژیک پپتیدهای AβI-40 و AβI-42 هنوز به طور کامل شناخته نشده است. اما به نظر می رسد نقش مهمی در انتقال سیگنال در سلول های عصبی دارند (شکل 1).

بیماری آلزایمر

alzaymer 01

تشخیص
تشخیص قطعی بیماری آلزایمر تنها می تواند پس از مرگ انجام بشود. در اتوپسی، تغییرات نوروپاتولوژیک به نام پلاک ها و رشته های نوروفیبریلاری در مغز جسد بیمار قابل مشاهده است. تشخیص آزمایشی in vivo آلزایمر اصولاً بر اساس علائم بالینی از دست رفتن حافظه و کنار گذاشتن علل احتمالی برگشت پذیر است. تکنیک های تصویربرداری مثل MRT، SPECT یا PET (تشخیص آمیلوئید) می تواند برای تشخیص اولیه و افتراقی مثلاً کنار گذاشتن اختلالات اندوکرینوپاتی و الکترولیت به کار رود. نتایج تصویری تشخیص دمانس همراه با سایر اطلاعات تشخیصی شامل آنالیز CSF ارزیابی می شوند.

بیومارکرهای CSF
تشخیص بیماری آلزایمر در مراحل اولیه و پیش از علائم، نیاز به بیومارکرهای قابل اندازه گیری و قابل اعتماد CSF مانند پروتئین های محلول tau و AβI-42 دارد. غلظت این آنالیت ها در CSF تغییرات نوروپاتولوژیک در مغز را منعکس می کند. تا به حال مارکر خونی که مانند مارکرهای CSF ارزش بالینی داشته باشد شناخته نشده است. در بیماران مبتلا به آلزایمر کاهش چشمگیر سطح AβI-42 وجود دارد که 10-5 سال قبل از شروع تغییرات شناختی قابل تشخیص است. از طرف دیگر هنگامی که بیماران دچار تغییرات شناختی و نورودژنراتیو پیشرفته شده اند غلظت tau توتال و p-tau افزایش می یابد. بنابراین احتمال دارد بیماران مبتلا به آلزایمر از طریق مارکرهای CSF از افراد سالم متمایز شوند. بر خلاف AβI-42، سطح AβI-40 در بیماران مبتلا به آلزایمر تغییر نمی کند. سنجش AβI-40 همراه با AβI-42 محاسبه نسبت AβI-42 به AβI-40 را مقدور می سازد که به افزایش کارآمدی تشخیص زودرس کمک می کند. نسبت زیر 1/0 نشان دهنده پاتولوژی آمیلوئید است. ممکن است این نسبت به تشخیص بیماری آلزایمر از بیماری هایی مانند دمانس عروقی کمک بیشتری کند. این پروتئین ها می توانند توسط تکنیک ELISA اندازه گیری شوند.

alzaymer 02

ارزیابی بالینی
نمونه افرادی که از نظر بالینی مبتلا به آلزایمر تشخیص داده شده اند (85 نفر) یا دمانس عروقی (10 نفر) و افراد کنترل (18) نفر با استفاده از الایزا از نظر AβI-40 و AβI-42 ارزیابی شد.
در 82 بیمار مبتلا به آلزایمر مقدار AβI-42 زیر 400 pg/mL و نسبت Aβ زیر 1/0 در راستای تشخیص بالینی بود. در عوض در بیماران مبتلا به دمانس عروقی میزان AβI-42 به طور متوسط 2 برابر بیشتر (pg/mL 422) نسبت به بیماران مبتلا به آلزایمر (pg/mL 210) و نسبت Aβ از 1/0 به 17/0 افزایش داشت. در گروه کنترل میزان AβI-42، pg/mL 543 و نسبت بین 12/0 و 17/0 بود. این داده ها کارآیی تعیین AβI-42 و AβI-40 و نسبت این دو آنالیت در تشخیص و تمایز بیماری آلزایمر را نشان می دهد.
چشم انداز
با میزان شیوع 36 میلیون مبتلا به آلزایمر، انتظار می رود که تا سال 2030 این میزان دو برابر شود و نیاز به شناسایی بیماران و افراد در معرض خطر بیشتر مشخص می شود.
بررسی CSF از نظر بیومارکرهایی مانند پپتیدهای بتاآمیلوئید و تائو tau گامی مهم در تشخیص بیماری است. تعیین ژنتیک مولوکولی ریسک بیماری به عنوان مثال تعیین آلل های آپولیپوپروتئین E مرتبط با آلزایمر توسط micro array DNA می تواند در تشخیص زودرس مفید باشد. اندیکاتورهای ژنتیکی و نورولوژیک مهم ترین تحقیقات در استراتژی های تشخیص زودرس آلزایمر هستند. پیش بینی آلزایمر حتی پیش از تظاهر آن، بهترین فرصت برای پیش گیری از عواقب تحلیل برنده آن می باشد.


آزمایشگاه در اصفهان- آزمایشگاه تشخیص طبی ، پاتولوژی و سیتولوژی دکتر فولادی اصفهان

 تلفن تماس: 32232910-031

آدرس سایت آزمایشگاه :

www.Fooladilab.ir

بیماری آلزایمر